Αμέτρητα «σπίτια» για τη ζωή στο Σύμπαν: Υπάρχουν 8,8 δισ. φιλόξενοι πλανήτες στον Γαλαξία

Καλιφόρνια 

Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες μελετώντας κάθε φορά τα νέα δεδομένα που προκύπτουν από τις παρατηρήσεις επίγειων και διαστημικών τηλεσκοπίων προχωρούν σε υπολογισμούς και εκτιμήσεις για τον αριθμό αλλά και τα είδη των πλανητών τόσο στον γαλαξία μας όσο και σε ολόκληρο το Σύμπαν. 

Ορισμένες εξ αυτών επικεντρώνονται στον αριθμό των πλανητών που έχουν μέγεθος και συνθήκες παρόμοιες με αυτές της Γης, δηλαδή πλανητών που είναι δυνητικά φιλόξενοι για τη  ζωή. Η τελευταία τέτοια μελέτη αναφέρει ότι μόνο στον γαλαξία μας υπάρχουν περίπου 9 δισεκατομμύρια φιλόξενοι πλανήτες.

Η αποστολή

Ομάδα αμερικανών αστρονόμων ανέλυσε δεδομένα από την αποστολή Kepler η οποία αναζητά πλανήτες στον γαλαξία μας. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler τα τελευταία τρία χρόνια έχει εντοπίσει τα ίχνη περίπου 3,5 χιλιάδων πλανητών. Μέχρι στιγμής έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη περίπου 150 εξ αυτών. Η πρώτη φάση της αποστολής Kepler έχει ολοκληρωθεί αλλά οι επιτελείς της NASA μελετούν την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το τηλεσκόπιο και επεξεργάζονται νέα σχέδια αξιοποίησής του.

Η κατοικήσιμη ζώνη

Ειδικοί του Πανεπιστημίου Μπέρκλι και του Πανεπιστημίου της Χαβάης μελέτησαν και ανέλυσαν δεδομένα που κατέγραψε το Kepler αυτά τα τρία χρόνια λειτουργίας του. Από το σύνολο των άστρων που υπάρχουν στον γαλαξία μας (ο αριθμός τους υπολογίζεται σε 100-400 δισ. άστρα) εκτιμάται ότι περίπου το 20% είναι άστρα σαν τον Ήλιο. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ένα στα πέντε άστρα σαν τον Ήλιο στον γαλαξία μας διαθέτει πλανήτες με χαρακτηριστικά (μέγεθος, ατμοσφαιρικές συνθήκες, θερμοκρασία κ.α) παρόμοια με αυτά της Γης. Οι πλανήτες με αυτά τα χαρακτηριστικά βρίσκονται στη λεγόμενη κατοικήσιμη ζώνη: την περιοχή που η απόσταση του πλανήτη από το μητρικό του άστρο είναι τέτοια που να δημιουργεί συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής όπως για παράδειγμα, την παρουσία νερού σε υγρή μορφή. Παράλληλα οι ερευνητές υπέδειξαν την πιθανή παρουσία άλλων 833 πλανητών αυξάνοντας τον αριθμό της σχετικής λίστας της αποστολής Kepler.

Μια Γη... δίπλα μας

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι ο αριθμός των πλανητών που βρίσκονται εντός της κατοικήσιμης ζώνης και διαθέτουν χαρακτηριστικά παρόμοια με αυτά της Γης στον γαλαξία μας ανέρχεται σε 8,8 δισ. Εκτιμούν μάλιστα ότι ένας τέτοιος πλανήτης μπορεί να βρίσκεται στη διαστημική μας γειτονιά και ειδικότερα σε απόσταση μόλις 12 ετών φωτός από τη Γη. Με δεδομένο ότι υπάρχουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια γαλαξίες στο Σύμπαν καθένας εκ των οποίων διαθέτει εκατοντάδες δισεκατομμύρια άστρα είναι προφανές ότι ο αριθμός των πλανητών που μπορούν να φιλοξενήσουν ζωή είναι απλά... ανυπολόγιστος. Βέβαια το αν έχει αναπτυχθεί κάπου ζωή και τι είδους μπορεί να είναι αυτή αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο στο οποίο καλείται η επιστημονική κοινότητα να βρει απαντήσεις. Η νέα μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «PNAS».

Κοσμικό «τροχαίο» βλέπουν τα τηλεσκόπια

Γιγάντιο νέφος τρέχει με ορμή πάνω στον γαλαξία μας. Η σύγκρουση θα οδηγήσει στη γέννηση νέων άστρων

Καλλιτεχνική απεικόνιση του νέφους Σμιθ το οποίο κινείται με ταχύτητα προς τον γαλαξία μας. H φωτεινή κουκκίδα δεξιά στην εικόνα στη δεύτερη σπείρα αναπαριστά τη θέση του Ήλιου στον Γαλαξία Credit: Bill Saxton (NRAO/AUI/NSF)

Λονδίνο 

Ένα γιγάντιο νέφος βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τον γαλαξία μας. Η σύγκρουση αναμένεται να προκαλέσει τη γέννηση εκατοντάδων χιλιάδων νέων άστρων.

Το νέφος

Το νέφος ανακαλύφθηκε πριν από 50 χρόνια από την νεαρή τότε αμερικανίδα αστρονόμο Γκέιλ Σμιθ και πήρε το όνομα της. Το νέφος «Σμιθ» εντοπίστηκε από την αστρονόμο να κινείται σε απόσταση δεκάδων χιλιάδων ετών φωτός από τον γαλαξία μας. Τα δεδομένα που είχαν συγκεντρώσει για το νέφος αυτό οι επιστήμονες έκτοτε δεν ήταν ικανά για να αποκαλύψουν σημαντικά στοιχεία όπως η ταχύτητα, η κατεύθυνση του κ.α. Ομάδα επιστημόνων χρησιμοποιώντας νέα ισχυρά τηλεσκόπια εντόπισε το νέφος και την πορεία του.

Η πιθανή σύγκρουση

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα τηλεσκόπια VLA και GBT και εντόπισαν το νέφος σε μια απόσταση 8 χιλιάδων ετών φωτός από τον Γαλαξία. Όπως διαπίστωσαν το νέφος κινείται προς τον γαλαξία μας με ταχύτητα 255 χλμ./δευτ. Οι υπολογισμοί που έκαναν δείχνουν ότι αν το νέφος συνεχίσει να κινείται έτσι θα πέσει πάνω στον Γαλαξία σε περίπου 30 εκατομμύρια έτη. Σύμφωνα με τους ειδικούς η σύγκρουση αυτή θα δημιουργήσει μια νέα περιοχή στις παρυφές του γαλαξία μας στην οποία θα γεννιούνται με εξαιρετικά ταχύ ρυθμό νέα άστρα.

Με βάση προηγούμενες παρατηρήσεις η ποσότητα υδρογόνου που υπολογίζεται ότι περιέχει το νέφος Σμιθ οδηγεί τους ειδικούς στην εκτίμηση ότι η σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει στη γέννηση ενός εκατομμυρίου άστρων σαν τον Ήλιο. Τέτοιου είδους συγκρούσεις οδηγούν παράλληλα και στη γέννηση μεγάλου αριθμού άστρων που θα έχουν μικρή διάρκεια ζωής και θα αυτοκαταστρέφονται σε εκρήξεις σουπερνόβα.

Το εμπόδιο

Για να συμβεί όμως αυτό το νέφος Σμιθ θα πρέπει να περάσει από τη λεγόμενη «ατμόσφαιρα» του γαλαξία μας. Οι επιστήμονες ονομάζουν ατμόσφαιρα του Γαλαξία το καυτό ιονισμένο αέριο που τον περιβάλλει. Συνήθως το ιονισμένο αέριο που περιβάλλει τους γαλαξίες λειτουργεί σε σχέση με τα νέφη αερίων όπως η ατμόσφαιρα της Γης σε σχέση με μικρομεσαία αντικείμενα. Ένα νέφος αερίων ερχόμενα σε επαφή με το ιονισμένο αέριο ενός γαλαξία αρχίζει να «καίγεται» και καταστρέφεται πριν φτάσει κοντά σε αυτόν.

Όμως οι ερευνητές εντόπισαν την παρουσία μαγνητικού πεδίου στην καρδιά του νέφους Σμιθ. Το μαγνητικό πεδίο μπορεί να προστατεύσει το νέφος από το ιονισμένο αέριο και να του επιτρέψει να το διαπεράσει και να εισέλθει στον γαλαξία μας πέφτοντας τελικά πάνω του.Η ανακάλυψη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Astrophysical Journal».

Ενας γαλαξίας σκέτο… πυροτέχνημα

Στον NGC 6946 «σκάνε» συνεχώς σουπερνόβα που τον κάνουν να λάμπει σε διάφορα χρώματα

Πράγματι στην νέα εικόνα ο NGC 6946 δείχνει σαν ένα πολύχρωμο κοσμικό μωσαϊκό. Credit: NASA/CXC/MSSL/R.Soria et al, Optical: AURA/Gemini OBs

Χιούστον 

Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα μια εντυπωσιακή φωτογραφία του σπειροειδούς γαλαξία NGC 6946 που βρίσκεται σε απόσταση 22 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Στον γαλαξία αυτό οι εκρήξεις σουπερνόβα (άστρα που αυτοκαταστρέφονται) αποτελούν συχνό φαινόμενο. Μόνο κατά τη διάρκεια των τελευταίων 100 ετών έχουν εντοπισθεί και παρατηρηθεί οκτώ σουπερνόβα. Οι εκρήξεις αυτές κάνουν τον γαλαξία να φωτοβολεί και μάλιστα με διάφορα χρώματα στον κοσμικό περιβάλλον. Για αυτό και οι επιστήμονες έχουν προσδώσει στον NGC 6946 το προσωνύμιο «Γαλαξίας Πυροτέχνημα». Η φωτογραφία που έδωσε στην δημοσιότητα η NASA αποτελεί συνδυασμό εικόνων του γαλαξία που έχουν καταγράψει το διαστημικό τηλεσκόπιο Chandra και τα τηλεσκόπια του επίγειου δικτύου Gemini. Σε αυτή την εικόνα ο γαλαξίας εμφανίζεται με εντυπωσιακή χρωματική παλέτα.

Τεράστια μαύρη τρύπα ανακαλύφθηκε σε γαλαξία-νάνο

 

Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν μια πελώρια μαύρη τρύπα, που έχει μάζα περίπου ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο μας. Η μαύρη τρύπα βρίσκεται στο κέντρο ενός σχετικά κοντινού στη Γη, γαλαξία-νάνου, του Henize 2-10. Η ανακάλυψη δείχνει ότι οι μαύρες τρύπες είναι τελικά δυνατό να δημιουργήθηκαν πριν από τους μεγάλους γαλαξίες.

Είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται μια τεράστια μαύρη τρύπα στο επίκεντρο ενός πολύ νέου σε ηλικία και μέγεθος γαλαξία, πράγμα που ενισχύει την άποψη ότι στο επιστημονικό ερώτημα "οι μαύρες τρύπες ή οι γαλαξίες δημιουργήθηκαν πρώτα;", η απάντηση μάλλον γέρνει υπέρ των μαύρων τρυπών. Απ’ ό,τι φαίνεται, είναι δυνατό να υπάρξει μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα, χωρίς προηγουμένως να έχει υπάρξει ένας πολύ μεγάλος γαλαξίας.

Η ανακοίνωση, που προκάλεσε έκπληξη στους επιστήμονες, έγινε στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου της Αμερικανικής Αστρονομικής Ένωσης, ενώ παρουσιάστηκε και στο περιοδικό Nature, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων και το Physics World. Η ανακάλυψη δείχνει ότι οι μαύρες τρύπες, απ’ όπου δεν μπορεί να διαφύγει ούτε το φως λόγω της τρομακτικής βαρύτητάς τους, είναι τελικά δυνατό να δημιουργήθηκαν πριν το σχηματισμό των μεγάλων γαλαξιών.

Ο γαλαξίας-νάνος Henize 2-10, σε απόσταση 30 εκατ. ετών φωτός από τη Γη και με ακτίνα μόλις το 3% του δικού μας γαλαξία, μελετάται εδώ και χρόνια και έχει αποδειχτεί ότι σχηματίζει νέα άστρα με πολύ ταχύ ρυθμό. Μοιάζει με μερικούς από τους πρώτους γαλαξίες, που οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι είχαν σχηματιστεί στο πρώιμο σύμπαν.

 Η ανακάλυψη, υπό την Έιμι Ράινς του τμήματος αστρονομίας του πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, έγινε με τη βοήθεια τόσο επίγειων ραδιο-τηλεσκοπίων όσο και του γνωστού διαστημικού τηλεσκοπίου "Χαμπλ", καθώς και του τηλεσκοπίου ακτίνων-Χ "Τσάντρα". Οι αστρονόμοι βρήκαν μια περιοχή κοντά στο κέντρο του γαλαξία-νάνου, η οποία εκπέμπει ισχυρά ραδιοκύματα, τα οποία έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά με αυτά που προκύπτουν από τις εκπομπές υψηλής ταχύτητας "πιδάκων" ύλης, που εκτινάσσονται προς τα έξω από περιοχές κοντά σε μαύρες τρύπες.

Οι ερευνητές, ανακάλυψαν ότι, εκτός από ραδιοκύματα, η πηγή στο γαλαξία-νάνο εκπέμπει και ισχυρές ακτίνες-Χ. Ο συνδυασμός αυτός παραπέμπει στην ύπαρξη ενός ενεργού γαλακτικού πυρήνα, που τροφοδοτείται από μια τεράστια μαύρη τρύπα. Ουσιαστικά ποτέ δεν είχε ως τώρα βρεθεί γαλαξίας-νάνος με τόσο μεγάλη μαύρη τρύπα στον πυρήνα του. Συνήθως οι μαύρες τρύπες τέτοιου μεγέθους βρίσκονται σε μεγαλύτερους γαλαξίες, μεγαλύτερης ηλικίας, όπου τα νέα άστρα σχηματίζονται με πολύ βραδύτερο ρυθμό.

(Πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Εντοπίστηκαν αρχαίοι γαλαξίες στα «σύνορα» του Σύμπαντος

Νέα στοιχεία από τη δημιουργία και την εξέλιξη του Σύμπαντος φέρνουν στο φως τα διαστημικά τηλεσκόπια Ηubble και Ρlanck.
Το αναβαθμισμένο τεχνολογικά Ηubble ανακάλυψε τους πιο μακρινούς γαλαξίες που έχουν εντοπιστεί έως σήμερα. Πρόκειται πιθανώς για τους πρώτους γαλαξίες που δημιουργήθηκαν στο Σύμπαν. Το Ρlanck που «κυνηγάει» κοσμική ακτινοβολία έστειλε τα πρώτα δεδομένα από ακτινοβολίες και φως που προέρχεται από τα βάθη του Σύμπαντος και κρύβουν μέσα τους στοιχεία για τη δημιουργία και την εξέλιξή του.
Το Ηubble ανακάλυψε γαλαξίες στην ασύλληπτη απόσταση των 13 δισεκατομμυρίων ετών από εμάς, κάτι που σημαίνει ότι δημιουργήθηκαν μόλις 700 εκατομμύρια έτη μετά τη γέννηση του Σύμπαντος, η οποία τοποθετείται στα 13,7 δισεκατομμύρια έτη. Πρόκειται για γαλαξίες που δημιουργήθηκαν οκτώ δισεκατομμύρια έτη πριν από τη δημιουργία του ηλιακού μας συστήματος! Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι αν υπάρχουν ακόμη πιο μακρινοί (άρα ακόμη πιο παλαιοί) γαλαξίες. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το Ηubble ακόμη και με τη νέα αναβάθμιση που του έγινε και τα καινούργια όργανα που διαθέτει πολύ δύσκολα θα καταφέρει να διεισδύσει πιο βαθιά στις εσχατιές του Σύμπαντος. Ετσι, η επιστημονική κοινότητα θα πρέπει να περιμένει την εκτόξευση του James Webb, του τηλεσκοπίου που θα πάρει τη θέση του Ηubble το 2014, το οποίο είναι πιθανό να καταφέρει να δει αν και τι υπάρχει στα όρια του Σύμπαντος.
Το Ρlanck τέσσερις μήνες μετά την εκτόξευσή του ξεκίνησε να στέλνει τα πρώτα δεδομένα που αφορούν τη γέννηση και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Το τηλεσκόπιο Ρlanck θα προσφέρει τις ακριβέστερες έως σήμερα μετρήσεις της μικροκυματικής ακτινοβολίας υποβάθρου (CΜΒ), το «απόφωτο» της αρχαιότερης ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που φώτισε το Σύμπαν. Η ακτινοβολία CΜΒ βρίσκεται παντού γύρω μας, παρουσιάζει όμως απειροελάχιστες διακυμάνσεις σε όλη την έκταση του ουρανού. Οι διακυμάνσεις αυτές επιτρέπουν στους επιστήμονες να υπολογίσουν το σχήμα και τη δομή του Σύμπαντος όπως ήταν λίγες εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια μετά τη γέννησή του. Το Ρlanck είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να εντοπίζει και να μελετά αυτές τις διακυμάνσεις. Το τηλεσκόπιο έστειλε σειρά φωτογραφιών στις οποίες έχει γίνει χαρτογράφηση της μικροκυματικής βαρύτητας στις περιοχές του Διαστήματος που εξερευνά. Η μελέτη αυτών των πρώτων εικόνων θα αποκαλύψει σημαντικά στοιχεία για τη δημιουργία του Σύμπαντος.
Πηγή: Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

«Κοσμικός κανίβαλος» ο γαλαξίας Ανδρομέδα

Ο πελώριος γαλαξίας Ανδρομέδα, ο πιο κοντινός στο δικό μας, φαίνεται πως έχει επεκταθεί «καταπίνοντας» αστέρια από άλλους γαλαξίες, επιδεικνύοντας συμπεριφορά «κοσμικού κανιβαλισμού», σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα.
Η ανακάλυψη έγινε από διεθνή ομάδα αστρονόμων, υπό τον Άλαν ΜακΚόναχι του καναδικού Ινστιτούτου Αστροφυσικής Χέρτσμπεργκ, και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Nature”, σύμφωνα με τα ξένα πρακτορεία και το BBC.
Οι αστρονόμοι –που εδώ και καιρό υποπτεύονταν την Ανδρομέδα ότι «καταπίνει» γειτονικούς νάνους-γαλαξίες και μοναχικά άστρα- «χαρτογράφησαν» λεπτομερειακά τη «γειτονιά» της Ανδρομέδας για πρώτη φορά.
Έτσι, επιβεβαίωσαν ότι ισχύει το λεγόμενο «ιεραρχικό μοντέλο», όσον αφορά το σχηματισμό των γαλαξιών, σύμφωνα με το οποίο οι μεγάλοι γαλαξίες περιβάλλονται από απομεινάρια μικρότερων γαλαξιών, τους οποίους στην πορεία έχουν «κατασπαράξει».
Η Ανδρομέδα απέχει περίπου 2,5 εκατ. έτη φωτός από τη Γη (ένα έτος φωτός είναι περίπου 10 τρισ. χλμ.) και ακόμα επεκτείνεται, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Οι ερευνητές επίσης διαπίστωσαν ότι «ένα ρεύμα άστρων» ενός γειτονικού μικρού γαλαξία (“Triangulum”) που έλκεται προς την Ανδρομέδα, αποτελεί πιθανότατα το επόμενο «θύμα» της.
Σύμφωνα με τον αστροφυσικό Σκοτ Τσάπμαν του Ινστιτούτου Αστρονομίας του πανεπιστημίου Κέμπριτζ, «τελικά αυτοί οι δύο γαλαξίες ίσως συγχωνευτούν πλήρως (σε περίπου 3 δισ. χρόνια). Κατά ειρωνικό τρόπο, η δημιουργία των γαλαξιών και η καταστροφή τους φαίνεται να προχωρούν χέρι-χέρι».
Η συνεχής διεύρυνση και συγχώνευση των γαλαξιών (μερικές φορές με βίαιο τρόπο) αλλάζει διαρκώς την εικόνα του νυχτερινού ουρανού.
Το κακό – ή καλό;- είναι ότι η Ανδρομέδα έρχεται προς το μέρος του δικού μας γαλαξία…Ο γαλαξίας μας και η Ανδρομέδα κατευθύνονται ο ένας προς τον άλλο με ταχύτητα περίπου 120 χλμ το δευτερόλεπτο. Η σύγκρουσή τους και η πιθανή συγχώνευσή τους σε ένα νέο σούπερ-γαλαξία αναμένεται σε λίγα δισεκατομμύρια χρόνια από τώρα.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ