Γενικά

Τα ηλιακά συστήματα αποτελούνται από πλανήτες, δορυφόρους, αστεροειδείς, κομήτες, αέρια, σκόνες και άλλα σωματίδια που περιφέρονται γύρω από ένα ή περισσότερα άστρα, με την ονομασία "'ήλιους". Κάποτε πίστευαν ότι τα ηλιακά συστήματα ήταν σχετικά ασυνήθιστα στο Σύμπαν, όμως μετά από τις νέες ανακαλύψεις των αστρονόμων οι αντιλήψεις άλλαξαν. Η καλύτερη κατανόηση του σχηματισμού των πλανητών και των άστρων, μας οδήγησε στη σκέψη ότι ο σχηματισμός των ηλιακών συστημάτων είναι πολύ πιο εύκολος απ' ότι κάποτε πίστευαν και ότι σίγουρα δεν είμαστε το μόνο ηλιακό σύστημα μέσα στον Γαλαξία μας. Με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την καλυτέρευση των οπτικών συστημάτων και μεθόδων παρατήρησης, η έρευνα για τον εντοπισμό πλανητών γύρω από άλλα γειτονικά άστρα μπορεί να θεωρηθεί πολύ εύκολη υπόθεση. 

Το Ηλιακό μας Σύστημα

Στεκούμενοι πάνω στην μικρή μας γαλάζια σφαίρα ατενίζουμε τον κοσμικό ωκεανό εδώ και χιλιάδες χρόνια. Οι αρχαίοι αστρονόμοι παρατηρούσαν και μελετούσαν ανέκαθεν τα λαμπρά στίγματα φωτός που φαίνονταν να κινούνταν ανάμεσα στα άστρα και τα ονόμασαν πλανήτες που είναι παράγωγο της λέξης "πλάνης" που σημαίνει περιπλανώμενος, χωρίς μόνιμη διαμονή. Μ' αυτήν τη θαυμάσια λέξη οι αρχαίοι πρόγονοί μας ονόμασαν και καθόρισαν επακριβώς τα περιπλανώμενα αυτά ουράνια σώματα, που αλλάζουν θέσεις ανάμεσα στους απλανείς, δηλαδή στους -για μεγάλα χρονικά διαστήματα- ακίνητους θεωρούμενους αστέρες.

Οι πέντε γνωστοί κατά την αρχαιότητα πλανήτες πήραν το όνομά τους από την Ελληνική και Ρωμαϊκή μυθολογία, όπως για παράδειγμα ο Δίας (βασιλιάς των θεών), ο Αρης (ο θεός του πολέμου), ο Ερμής (αγγελιοφόρος των θεών), η Αφροδίτη (η θεά του Ερωτα και της Αγάπης) και ο Κρόνος (πατέρας του Δία και θεός της γεωργίας). Επίσης, οι γήινοι παρατηρητές παρακολουθούσαν τους κομήτες με τις εντυπωσιακές ουρές τους και τα μετέωρα ή βροχή διαττόντων αστέρων που εμφανίζονταν να πέφτουν από τον νυχτερινό ουρανό.

Από την εποχή ανακάλυψης του τηλεσκοπίου, έχουν βρεθεί τρεις ακόμα πλανήτες στο ηλιακό μας σύστημα: ο Ουρανός το 1781, ο Ποσειδώνας το 1846 και ο Πλούτωνας το 1930. Για να μπορέσουμε όμως να κατανοήσουμε καλύτερα το ηλιακό μας σύστημα και να δούμε από πια σώματα-μέλη αποτελείται, θα πρέπει να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα, αποτελείται βασικά από τον Ηλιο, που συγκεντρώνει το 99,8% της όλης μάζας του και από τους εννέα πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,13%. Αυτοί κατά σειρά απόστασης από τον Ηλιο είναι: ο Ερμής, η Αφροδίτη, η Γη, ο Αρης, ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός, ο Ποσειδώνας και ο Πλούτωνας, που περιστρέφονται γύρω από τον Ηλιο μας πάνω σε ελλειπτικές τροχιές.

Αν αναφερθούμε ειδικότερα στην οικογένεια των πλανητών, θα παρατηρήσουμε ότι μπορούμε να τους χωρίσουμε σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

1. Τους πλανήτες που παρουσιάζουν χαρακτηριστικά όμοια με αυτά της Γης, όπως είναι ο Ερμής, η Αφροδίτη, η Γη και ο Αρης, τους οποίους γι' αυτό τον λόγο ονομάζουμε γήινους ή εσωτερικούς πλανήτες, επειδή βρίσκονται πιο κοντά στον Ηλιο. Οι πλανήτες αυτοί έχουν μικρή μάζα, μεγάλη πυκνότητα, σχετικά μικρές διαστάσεις και στερεή επιφάνεια με μεταλλική ή βραχώδη υφή.
2. Τους εξωτερικούς γίγαντες πλανήτες ή πλανήτες της οικογένειας του Διός, οι οποίοι έχουν μεγάλη μάζα και πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από τους γήινους πλανήτες, ενώ η πυκνότητα της ύλης τους μόλις που ξεπερνά εκείνη του ύδατος. Συνεπώς είναι τεράστιες αέριες σφαίρες, αποτελούμενες κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι πλανήτες Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδώνας.

Ο πλανήτης Πλούτωνας, ο μικρότερος απ' όλους τους πλανήτες, μοιάζει περισσότερο με τους γήινους πλανήτες. Και έχει μάζα το 1/400 της μάζας της Γης, ενώ απέχει από τον Ηλιο 40πλάσια απόσταση απ' όσο η Γη.

Οι πλανήτες, όμως, δεν είναι τα μοναδικά μέλη αυτής της οικογένειας. Σ' αυτήν περιλαμβάνονται: τα ουράνια σώματα που περιφέρονται γύρω από τους πλανήτες, οι δορυφόροι, με κυρίαρχη τη Σελήνη, πολλές χιλιάδες αστεροειδείς που κινούνται κυρίως σε τροχιές μεταξύ Αρη και Δία, μεγάλος αριθμός κομητών προερχόμενοι από τη ζώνη Κουίπερ και το νέφος του Ορτ πέρα από την τροχιά του Πλούτωνα, και τέλος άπειροι μετεωρίτες. Τα μέλη αυτής της οικογένειας, σε σχέση με τις τεράστιες αστρικές αποστάσεις, μοιάζουν να απέχουν ελάχιστα, έτσι ώστε το ηλιακό μας σύστημα να φαντάζει στο σύνολό του σαν ένα απειροελάχιστο κομμάτι ενός μικρού κόκκου του Σύμπαντος, ενός κομματιού, όμως, που έχει ένα ιδιαίτερο συναισθηματικό ενδιαφέρον για τον άνθρωπο, αφού είναι η πατρίδα του.

Αυτό είναι το διάγραμμα του ηλιακού μας συστήματος. Προσέξτε τη διασταύρωση των τροχιών του Ποσειδώνα και Πλούτωνα. Μεταξύ του 1979 και 1999, οι δύο αυτοί πλανήτες αντάλλαξαν τις θέσεις τους σε σειρά ως προς τον Ηλιο έτσι ώστε ο Ποσειδώνας ήταν στην πραγματικότητα ο πιο απόμακρος πλανήτης από τον Ηλιο. Σήμερα ο Πλούτωνας έχει πάρει την θέση που του αρμόζει ως ο πιο απομακρυσμένος και παγωμένος πλανήτης του ηλιακού συστήματός.    

Πολλαπλά αστρικά συστήματα

Μερικά άστρα δεν ζούνε μόνα τους όπως ο Ηλιος μας, αλλά αντί αυτού περιφέρονται γύρω από ένα ή περισσότερα άστρα σχηματίζοντας ένα πολλαπλό αστρικό σύστημα. Ενα τέτοιο αστρικό σύστημα είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο στο Σύμπαν μέσα στο οποίο ζούμε, ιδιαίτερα για νεαρά άστρα που μόλις πρόσφατα γεννήθηκαν από ένα νεφέλωμα και δεν είχαν τον χρόνο να απομακρυνθούν αρκετά από το αστρικό τους σμήνος. Το σύστημα που αποτελείται από δύο άστρα ονομάζεταιδιπλό σύστημα, και αυτό που αποτελείται από τρία άστρα τριπλό σύστημα. Πολλές φορές τα διπλά και τριπλά συστήματα περιέχουν άστρα διαφορετικών μεγεθών και λαμπρότητας, που είναι αποτέλεσμα του θανάτου του ενός πριν από αρκετό καιρό πριν. Οταν ένα κίτρινο άστρο βρίσκεται σε τροχιά γύρω από ένα πολύ θερμότερο μπλε άστρο, το αποτέλεσμα στο μέλλον είναι ένα κίτρινο άστρο μέσης ηλικίας (όμοιο με τονΗλιο) να περιφέρεται γύρω από έναν γαλάζιο ή γαλανόλευκο υπεργίγαντα. Μερικές φορές, το γαλάζιο αυτό άστρο καταρρέει σε μαύρη τρύπα, με αποτέλεσμα να καταβροχθίσει το κίτρινο άστρο.

Η έρευνα για τον εντοπισμό άλλων ηλιακών συστημάτων

Για αρκετό καιρό, η έρευνα για τον εντοπισμό άλλων ηλιακών συστημάτων εκτός του δικού μας ήταν άκαρπες. Ωστόσο, τον Οκτώβριο του1995, οι Michel Mayor και Didier Queloz του Geneva Observatory εντόπισαν τον πρώτο πλανήτη εκτός του ηλιακού συστήματος. γύρω από το άστρο 51 του Πήγασου. Από τότε η επίσημη έναρξη για το κυνήγι των πλανητών είχε αρχίσει. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν βρεθεί αρκετοί πλανήτες αναγκάζοντας τους κοσμολόγους να αναθεωρήσουν τις θεωρίες τους για των σχηματισμό των πλανητών και γενικά των ηλιακών συστημάτων.

Τεχνικές ανεύρεσης άλλων ηλιακών συστημάτων

Υπάρχουν βασικά δύο τεχνικές για τον εντοπισμό πλανητών σε τροχιά γύρω από άλλα άστρα: η τεχνική της Αστρικής Κίνησης και η τεχνική Doppler. Και οι δύο αυτές τεχνικές βασίζονται στο γεγονός ότι αντικείμενα σε τροχιά γύρω από άστρα ασκούν μια ελαφρώς βαρυτική δύναμη πάνω στο άστρο, κάνοντάς το να ταλαντώνεται ελαφρώς στη διάρκεια της κίνησής τους και στο φως το οποίο παράγουν. Η πρώτη τεχνική της αστρικής κίνησης εκμεταλλεύεται τις μεταβολές στην κίνηση του άστρου εξαιτίας της περιφοράς των πλανητών γύρω από αυτό. Χρησιμοποιώντας τις ακριβές τοποθεσίες των άστρων (γνωστή ως αστρομετρία) οι αστρονόμοι μπορούν να εντοπίσουν τις παραπάνω ταλαντώσεις των άστρων. Η δεύτερη τεχνική Doppler, που είναι και η πρωτοπόρο τεχνική εντοπισμού πλανητών σε άλλα ηλιακά συστήματα, χρησιμοποιεί την μεταβολή των αστρικών φασμάτων του εκπεμπόμενου φωτός εξαιτίας της βαρυτικής επίδρασης των πλανητών που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από το άστρο. Με την μελέτη αυτών των μικρών μεταβολών, οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν την ακριβή τροχιά και την μάζα των περιφερόμενων πλανητών.

πηγή: http://www.greekastronomy.gr

Το ηλιακό μας σύστημα

Μία εφαρμογή για παρατήρηση του ηλιακού μας συστήματος από την http://www.redorbit.com

http://www.redorbit.com/media/apps/space/astronomy/skyview_cafe/index.html?PHPSESSID=a90224a5a473e28bde811ebb22b3262a&PHPSESSID=820b62e4838c9d84fed8801173de11c5

Click here to launch SkyView Café.

Ανακάλυψαν 32 νέους πλανήτες έξω από το ηλιακό σύστημα

ΤΡΙΑΝΤΑ ΔΥΟ νέους πλανήτες που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από αστέρες έξω από το ηλιακό μας σύστημα ανακάλυψαν Ευρωπαίοι αστρονόμοι και χθες δήλωσαν πως πιστεύουν ότι το 40% ή και περισσότεροι από τους αστέρες όπως ο Ήλιος έχουν τέτοιους πλανήτες. Το μέγεθος των πλανητών που ανακαλύφθηκαν κυμαίνεται από το πενταπλάσιο αυτού της Γης μέχρι το πενταπλάσιο αυτού του Δία. Ανακάλυψαν και άλλα πράγματα, πρόσθεσαν οι αστρονόμοι, οι οποίοι υποσχέθηκαν να κάνουν και άλλες ανακοινώσεις φέτος.
Με τις τελευταίες αυτές ανακαλύψεις ο αριθμός των γνωστών εξωπλανητών (δηλαδή των πλανητών που βρίσκονται εκτός του ηλιακού μας συστήματος) έχει φτάσει πλέον περίπου τους 400, δήλωσε ο Στεφάν Ιντρί του Αστεροσκοπείου της Γενεύης στην Ελβετία. «Είμαι πεπεισμένος ότι πλανήτες που μοιάζουν με τη Γη υπάρχουν παντού. Στη φύση δεν αρέσει το κενό, έτσι αν υπάρχει χώρος για να μπει ένας πλανήτης, θα βάλει εκεί έναν πλανήτη», πρόσθεσε ο Ιντρί απευθυνόμενος μέσω του Ίντερνετ σε δημοσιογράφους από μια συνάντηση αστρονόμων στο Πόρτο της Πορτογαλίας. «Πάνω από το 40% των αστέρων όπως ο Ήλιος έχουν πλανήτες χαμηλής μάζας», τόνισε.
Η ομάδα χρησιμοποίησε τον φασματογράφο ΗΑRΡS, ο οποίος είναι προσαρμοσμένος στο τηλεσκόπιο διαμέτρου 3,6 μέτρων του Νότιου Ευρωπαϊκού Αστεροσκοπείου που βρίσκεται στο Λα Σίγια της Χιλής. Ο φασματογράφος δεν προσφέρει μια απεικόνιση των πλανητών, όμως οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν το μέγεθος και τη μάζα τους εντοπίζοντας τις απειροελάχιστες αλλαγές στην κίνηση ενός αστέρα που προκαλούνται από τη μικρή βαρυτική έλξη που ασκεί ο πλανήτης. Οι επιστήμονες επιδιώκουν να βρουν πλανήτες που μοιάζουν με τη Γη επειδή αυτοί είναι πιθανότερο να αποτελούν καταφύγιο ζωής. Ο ΗΑRΡS έχει εντοπίσει 75 πλανήτες που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από 30 διαφορετικούς αστέρες.
Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Ανακάλυψαν καινούργιο δακτύλιο στον Κρόνο

Αγνωστος παρέμενε μέχρι χθες ο μεγαλύτερος δακτύλιος που περιβάλλει τον πλανήτη Κρόνο, παρά τα τόσα χρόνια που έχουν περάσει από τότε που ο Γαλιλαίος έστρεψε το τηλεσκόπιό του στον ουρανό. Η ανακάλυψη του καινούργιου δακτυλίου, ο οποίος αποτελείται από σκόνη και πάγο, πραγματοποιήθηκε από το υπέρυθρο διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer της NASA, ο οποίος, εάν ήταν ορατός από τη Γη, θα είχε το διπλάσιο μέγεθος από αυτό της Σελήνης. Συνολικά ο δακτύλιος έχει διάμετρο 13 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, απέχει περίπου 6 εκατομμύρια χιλιόμετρα από την επιφάνεια του Κρόνου και εκτείνεται προς τα έξω για άλλα 12 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Οπως έγινε γνωστό, ύστερα από την παρατήρηση που πραγματοποίησε η ομάδα της Αν Βέρμπισερ του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, ο νέος αυτός δακτύλιος σχηματίζει γωνία 27 μοιρών με το επίπεδο των επτά άλλων δακτυλίων του Κρόνου και τα σωματίδια από τα οποία αποτελείται, κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτά των υπόλοιπων δακτυλίων. Μάλιστα, οι επιστήμονες της NASA είναι σχεδόν βέβαιοι ότι ο πάγος και η σκόνη που σχηματίζουν τον δακτύλιο αυτό, προέρχονται από προσκρούσεις διαφόρων σωμάτων στην επιφάνεια της Φοίβης, που είναι ένα από τα φεγγάρια του Κρόνου και το οποίο κινείται μέσα στον δακτύλιο και προς την κατεύθυνση που κινούνται και τα απομεινάρια που δημιουργούν τον δακτύλιο. Ενα δεύτερο μυστήριο που φαίνεται να λύνει η παρατήρηση αυτού του δακτυλίου, είναι το πώς δημιουργείται η μαύρη πλευρά του άλλου δορυφόρου του Κρόνου, του Ιαπετού, η επιφάνεια του οποίου είναι μισή άσπρη και μισή μαύρη. Αυτό, σύμφωνα με τους επιστήμονες, έχει να κάνει με τα σωματίδια αυτά που δημιουργούν τον δακτύλιο και τα οποία πηγαίνουν προς τον Κρόνο, μέρος των οποίων εναποτίθεται στη μισή επιφάνεια του Ιαπετού, δημιουργώντας αυτή τη μαύρη κηλίδα.
Πηγή: Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

Νερό υπάρχει (και) στον ισημερινό του Αρη

Μία ημέρα μετά την ανακοίνωση ότι εντοπίστηκε η παρουσία νερού στη Σελήνη η ΝΑSΑ ανακοίνωσε ότι εκτός από τους πόλους του Αρη, όπου ήταν γνωστό ότι υπήρχε νερό σε παγωμένη μορφή, νερό υπάρχει και σε περιοχές κοντά στον ισημερινό του Κόκκινου Πλανήτη. «Γνωρίζαμε ότι υπάρχει πάγος κάτω από την επιφάνεια του Αρη στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη, αλλά ανακαλύψαμε ότι το ίδιο συμβαίνει και πιο κοντά από όσο νομίζαμε, στον ισημερινό» δήλωσε ο Σέιν Μπιρν του Πανεπιστημίου της Αριζόνας, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Η κάμερα υψηλής ανάλυσης του δορυφόρου ΜRΟ που εξερευνά τον Αρη ανακάλυψε μεγάλα αποθέματα παγωμένου νε ρού στο υπέδαφος πολλών κρατήρων που βρίσκονται στο μέσον της απόστασης του ισημερινού από τον βόρειο πόλο του πλανήτη.
Επιπλέον η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι η καθαρότητα του πάγου στο υπέδαφος του Αρη είναι εξαιρετικά υψηλή. Εως σήμερα οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι το μείγμα κάτω από τους κρατήρες (όπου εντοπίζονται κυρίως τα αποθέματα) αποτελούνταν 50% από πάγο και 50% από σκόνη και άλλα στοιχεία του εδάφους. Οι νέες αναλύσεις δείχνουν ότι το μείγμα αποτελείται από 99% πάγο. Οπως και στην περίπτωση της Σελήνης, έτσι και στον Αρη η ύπαρξη νερού είναι πολύ σημαντική για τις μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές.
Πηγή: Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

Παιχνίδια του Δία με περαστικό κομήτη

Τελικά οι δορυφόροι πάνε κι έρχονται. Σήμερα υπάρχουν και αύριο εξαφανίζονται. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δία που «συνέλαβε» με τη τεράστια ελκτική δύναμη της βαρύτητάς του έναν περαστικό κομήτη και τον άφησε να συνεχίσει το δρόμο του μετά από 12 χρόνια, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα.
Το περιστατικό συνέβη μεταξύ των ετών 1949 – 1961, αλλά μόλις τώρα έγινε αντιληπτό μετά τους σχετικούς υπολογισμούς από ιάπωνες αστρονόμους υπό τον Κατσουχίτο Οχτσούκα.
Η σχετική ανακοίνωση έγινε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πλανητικής Επιστήμης, που πραγματοποιείται στο Πότσνταμ της Γερμανίας, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο.
Ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος μετέτρεψε σε δορυφόρο τον κομήτη 147Ρ/Κουσίντα-Μουραμάτσου.
Είναι μόλις το πέμπτο ανάλογο περιστατικό «σύλληψης» κομήτη που έχει ποτέ εντοπιστεί. Ο συγκεκριμένος κομήτης, σύμφωνα με τους ιαπωνικούς υπολογισμούς, έκανε δύο πλήρεις περιστροφές γύρω από το Δία, σε ακανόνιστη τροχιά, πριν αποκτήσει ξανά την…ελευθερία του.
Οι κομήτες είναι μοναχικά περιπλανώμενα ουράνια σώματα, που μερικές φορές χρειάζονται δεκαετίες ή και αιώνες για να διαγράψουν μια τροχιά γύρω από τον ήλιο.
Μερικές φορές, αυτά τα αινιγματικά σώματα από πάγο και σκόνη πλησιάζουν κάποιο πλανήτη και μπορεί να «αιχμαλωτιστούν» από τη βαρύτητά του, σπάνια όμως γίνονται –έστω και περιστασιακοί- δορυφόροι, όπως συνέβη με τον κομήτη 147Ρ/Κουσίντα-Μουραμάτσου.
Άλλες, πιο σπάνιες φορές, ένας κομήτης μπορεί να προσκρούσει πάνω σε έναν πλανήτη, όπως συνέβη το 1994 όταν ο κομήτης «Σουμέικερ-Λέβι 9» συνετρίβη στο Δία.
Η νέα ανακάλυψη βοηθά στην καλύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς των κομητών και της πιθανότητας κάποιος να πέσει πάνω στη Γη, ένα γεγονός που θα είχε καταστροφικές συνέπειες για τη ζωή στον πλανήτη μας, όπως πιστεύεται ότι συνέβη πριν 65 εκατ. χρόνια με την εξαφάνιση των δεινοσαύρων.
Ο γιγάντιος Δίας θεωρείται κάτι σαν «τερματοφύλακας» του ηλιακού μας συστήματος, «αποκρούοντας» με τη μεγάλη του βαρύτητα τα ουράνια σώματα που πλησιάζουν και θα μπορούσαν να γίνουν απειλητικά για τη Γη, όμως αυτός ο προστατευτικός ρόλος του δυστυχώς δεν απαλλάσσει τον πλανήτη μας από τον κίνδυνο σύγκρουσης με κάποιον κομήτη ή αστεροειδή.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Αστρονομικές ανακαλύψεις

Για πρώτη φορά οι αστρονόμοι μπόρεσαν να μελετήσουν πιο προσεκτικά τον νάνο πλανήτη Χαουμέια, που κινείται στις παγωμένες εσχατιές του ηλιακού μας συστήματος. Παράλληλα, επίσης για πρώτη φορά, οι επιστήμονες δημιούργησαν ένα γεωλογικό χάρτη του Γανυμήδη, του παγωμένου δορυφόρου του Δία, που είναι και ο μεγαλύτερος δορυφόρος του ηλιακού μας συστήματος. Τόσο η Χανουμέια, όσο και ο Γανυμήδης, θεωρούνται από τα πιο δυσκολοθώρητα ουράνια σώματα.
Οι παρατηρήσεις της παγωμένης Χανουμέια, η οποία ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 2005, έγιναν από αστρονόμους με επικεφαλής τον Πέδρο Λακέρδα του ιρλανδικού πανεπιστημίου Κουίνς στο Μπέλφαστ, με την χρήση ενός γιγάντιου τηλεσκοπίου υπερύθρου ακτινοβολίας στη Χαβάη, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο.
Η Χανουμέια βρίσκεται σε μακρινή τροχιά γύρω από τον ήλιο μας, σε μια περιοχή πέρα από τον Ποσειδώνα, που λέγεται «ζώνη Κούιπερ». Είναι το τέταρτο μεγαλύτερο γνωστό ουράνιο σώμα σε αυτή τη ζώνη, μετά την Έριδα, τον Πλούτωνα (που το 2006 υποβιβάστηκε από κανονικό πλανήτη σε νάνο-πλανήτη) και τον Μακεμάκε.
Η Χανουμέια περιστρέφεται με φοβερά μεγάλη ταχύτητα γύρω από τον άξονά της, μεγαλύτερη από κάθε άλλο ουράνιο αντικείμενο στο ηλιακό μας σύστημα, πιθανότατα εξαιτίας σφοδρής σύγκρουσης με κάποιο άλλο ουράνιο σώμα πριν περίπου 1 δισ. χρόνια. Μια μέρα της Χανουμέια αντιστοιχεί σε μόλις 3,9 γήινες ώρες.
Η μεγάλη ταχύτητα περιστροφής έχει προκαλέσει την παραμόρφωσή της, με συνέπεια να έχει αποκτήσει σχήμα επιμήκους διαμαντιού ή μπάλας του αμερικανικού «φούτμπολ», με διαστάσεις περίπου 2.000 χλμ. επί 1.600 χλμ. επί 1.000 χλμ.
Όμως το πιο αξιοπερίεργο χαρακτηριστικό που αποκάλυψαν οι νέες αστρονομικές παρατηρήσεις, είναι ότι πάνω της εντοπίστηκε μια μεγάλη πολύ σκούρα περιοχή, που πιθανώς υποδηλώνει ύπαρξη πλούσιων ορυκτών και οργανικών ουσιών (πλούσιων σε άνθρακα) ή ίσως οφείλεται στο ότι η περιοχή αυτή έχει μεγαλύτερη ποσότητα κρυσταλλικού πάγου.
Νέες φασματομετρικές μετρήσεις που θα γίνουν το 2010, με την χρήση του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου του Ευρωπαϊκού Νότιου Παρατηρητηρίου, ελπίζεται ότι θα ρίξουν φως στην χημική σύνθεση αυτής της μυστηριώδους σκούρας περιοχής, πιθανώς βοηθώντας έτσι και στην καλύτερη κατανόηση του σχηματισμού των ουρανίων σωμάτων στη «ζώνη Κούιπερ».
Εξάλλου, μια άλλη ομάδα αστρονόμων, υπό τον Γουές Πάτερσον του αμερικανικού πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς, μετά από εννιάχρονη προσπάθεια, κατάφερε να παρουσιάσει τον πρώτο γεωλογικό χάρτη του Γανυμήδη.
Αυτό κατέστη δυνατό με την αξιοποίηση στοιχείων από τις αποστολές της NASA «Βόγιατζερ» 1 και 2 το 1979, καθώς και «Γαλιλαίος» την περίοδο 1995-2003.
Ο χάρτης είναι μόλις ο τρίτος που υπάρχει σήμερα και δίνει μια πλήρη εικόνα της επιφάνειας ενός δορυφόρου. Είχε προηγηθεί η χαρτογράφηση της Σελήνης και ενός άλλου δορυφόρου του Δία γεμάτου κρατήρες, της «Καλλιστώς».
Και οι δύο επιστημονικές ανακοινώσεις για την Χανουμέια και το Γανυμήδη έγιναν στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πλανητικής Επιστήμης, που πραγματοποιείται στο Πότσνταμ της Γερμανίας.

Πηγή: Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Εντοπίστηκε ο πρώτος εξωπλανήτης

Η ανακάλυψη των επιστημόνων του Ευρωπαϊκού Νοτίου Παρατηρητηρίου, στο Γκάρσινγκ της Γερμανίας, θεωρείται σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να δοθούν απαντήσεις στο ερώτημα εάν οι άνθρωποι είναι τα μόνα όντα στο σύμπαν, δεδομένου ότι είναι ο πρώτος πλανήτης από τους περίπου 300 γνωστούς εξωπλανήτες που δεν είναι μεγάλος και δεν καλύπτεται από αέρια.
(φωτογραφία αρχείου) Ο πλανήτης CoRoT-7b έχει πυκνότητα ανάλογη με τη Γη.
Παρόλο που ο μικρός εξωπλανήτης CoRoT-7b, μοιάζει με τη Γη σε αρκετά χαρακτηριστικά, είναι πάρα πολύ ζεστός για να υποστηρίξει κάποια μορφή ζωής. Διότι βρίσκεται πολύ κοντά στον ήλιο του και έτσι οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια του πλανήτη φτάνουν στους 2.000 βαθμούς Κελσίου, στη διάρκεια της ημέρας και πέφτουν στους 200 βαθμούς κάτω από το μηδέν, τη νύχτα, όπως δήλωσε ο Ντιντιέ Κελόζ, Ελβετός επιστήμονας που συμμετείχε στις έρευνες.
Ο πλανήτης βρίσκεται περίπου 500 έτη φωτός από τη Γη και περιστρέφεται σε τροχιά γύρω από ένα ψυχρό αστέρι στον αστερισμό του Μονόκερου.
Ο εντοπισμός του εξωπλανήτη ανακοινώθηκε τον Φεβρουάριο, αλλά οι επιστήμονες περίμεναν να συγκεντρώσουν περισσότερες πληροφορίες πριν κάνουν νέες ανακοινώσεις για το περιβάλλον στον CoRoT-7b

Πηγή: Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Με το βλέμμα στο Σύμπαν

Μια συλλογή φωτογραφιών από το Hubble.
http://www.scribd.com/doc/12540507/Planet-2009

http://www.scribd.com/share/upload/9348245/j65jxj493jw8kgw3v7p
Το Hubble Space Telescope είναι ένα πρόγραμμα συνεργασίας της ESA ( European Space Agency ) και της NASA ( National Aeronautics and Space Administration ) για την διαχείριση του διαστημικού αστεροσκοπείου μακράς διάρκειας, προς όφελος της διεθνούς αστρονομικής κοινότητας. Το HST είναι ένα αστεροσκοπείο του οποίου η ιδέα χρονολογείται από που το 1940, η μελέτη και κατασκευή του έγινε μεταξύ του 1970 και του 1980 και άρχισε να λειτουργεί από το 1990.
Ο λόγος που τοποθετείται ένα τηλεσκόπιο στο διάστημα είναι διπλός :
Είναι γεγονός ότι η ατμόσφαιρα μας προστατεύει από τις επικίνδυνες κοσμικές ακτινοβολίες και από τις υπεριώδεις ακτίνες που προέρχονται από τον Ήλιο, όμως κατά το φιλτράρισμα αυτό των ακτινοβολιών από την ατμόσφαιρα παρεμποδίζονται και άλλες ακτινοβολίες ιδιαίτερης σημασίας για την αστρονομία, όπως εκείνες πλησίον του υπεριώδους.
Επομένως, για την πλήρη μελέτη ενός ουράνιου αντικειμένου, είναι απαραίτητο να μεταφέρουμε τα όργανα μέτρησης πάνω από την ατμόσφαιρα με μπαλόνια ή πυραύλους.
Στο σχήμα που ακολουθεί φαίνεται πως μεταβάλλεται η το οριακό μέγεθος παρατήρησης σε σχέση με το μήκος κύματος. Το ανθρώπινο μάτι βλέπει ένα περιορισμένο μέρος μόνο του όλου φάσματος, και αντιλαμβάνεται το πολύ άστρα έκτου μεγέθους. Το ισχυρότερο γήινο τηλεσκόπιο φθάνει στο να βλέπει άστρα εικοστού τρίτου μεγέθους, και είναι εντελώς τυφλό σε ιδιαίτερα μήκη κύματος ( εκείνα που σταματά η γήινη ατμόσφαιρα).

Επίσκεψη στους πλανήτες με τη βοήθεια της τεχνολογίας

Στην πρόσφατη επίσκεψη στην Αθήνα είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε δύο ιδρύματα που αξιοποιούν την τεχνολογία για να μας μεταφέρουν σε κόσμους που δεν φθάνει η ματιά μας.

Τόσο στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, στο γνωστό "Θόλο", όσο και στο Ευγενίδειο Ίδρυμα, γνωστό ως Πλανητάριο, ταξιδέψαμε πάνω στη Γη και έξω απ τη Γη. Το ταξίδι ήταν μαγευτικό!

Διάστημα

Μια παρουσίαση που επιμελήθηκε ο Χατζηιωάννου Στέργιος σχετικά με το ταξίδι μας στο διάστημα. http://www.scribd.com/share/upload/8633949/25lp8uzxlj6mns15n8d0

Ταξιδεύω με το νου στα μονοπάτια τ' ουρανού ...

Το project "Ταξιεδεύω με το νου στα μονοπάτια τ' ουρανού" υλοποιήθηκε για πρώτη φορά τη χρονιά 2007-08 στις τάξες Στ' & Ε'. Για την οργάνωση και υλοποίηση του σχεδίου ασχολήθηκαν οι εκαπιδευτικοί Χατζηιωάννου Στέργιος, Βαλασσά Τριανταφυλλιά, Καραγιάννης Ηρακλής,
Η ολοκλήρωση του σχεδίου συνοδεύτηκε με θεατρική παράσταση, που βασίστηεκ στην ιστορία "Ταξίδι φανταστικό στον απέραντο ουρανό" http://www.scribd.com/share/upload/9780240/w157lkmvoctyz4g36r0

Φωτογραφίες από την παράσταση του